آلودگی صوتی
آلودگي صوتي
نياز به صنعت در جوامع گوناگون، ايجاد كارخانه ها و صنايع توليدي مختلف را به دنبال داشته است. صنعتي شدن نيز سبب گرديده تا نيروي انساني شاغل در تماس هميشگي با وسايل ماشيني و تجهيزات قرار گيرد. اثرات ناشي از استفاده گسترده از وسايل ماشيني و تجهيزات صنعتي به صورت مواجهه انسانها با مخاطرات گوناگون در محيط كار خودنمايي ميكند. يكي از انواع مخاطرات در محيط كار، انتشار صداي آزار دهنده و ارتعاشات ناشي از كار كردن خط توليد صنعتي است. علاوه بر اين رشد سريع تكنولوژي در تمام زمينه ها و همچنين افزايش جمعيت سبب گرديده تا انسانها نه تنها در زندگي شغلي و اجتماعي خود كه حتي در خارج از محيط كار نيز در معرض صداهاي ناهنجار ناخواسته با شدتهاي گوناگون قرار گيرند. ازجمله ميتوان به مواجهه انسان با صداي ناشي از كار كردن وسايل الكتريكي خانگي، وسايل ارتباط جمعي مانند راديو و تلويزيون، صداي ناشي از حركت وسايل حمل و نقل در شهرها و حتي خارج از شهرها، صداي ناشي از ماشين آلات مختلف ساختمان سازي و حتي در محيطهاي كار اداري صداي ناشي از ماشينهاي تايپ و غيره اشاره داشت.
هر چند امواج صوتي به عنوان عاملي ضروري در زندگي انسان به حساب ميآيند، زيرا به وسيله آن امكان ارتباط با ديگران فراهم شده يا از خبر وقوع حادثه اي آگاه ميشويم، اما در پاره اي از موارد و در شرايط خاص شنيدن اين امواج صوتي و با عوامل ضروري، چندان خوش آيند نيست. آن دسته از امواج صوتي كه به صورت ناخواسته منتشر ميشوند و ميتوانند براي شنوايي آزاردهنده باشند، سروصدا (Noise) يا آلودگي صوتي (Noise pollution) ناميده ميشوند.
بهترين و ساده ترين عاملي كه تفاوت بين صدا و آلودگي صوتي را تشخيص ميدهد، تفاوت بين احساس و ذهنيت آن است كه به ما ميگويد اوّلي صداي خواسته و دوّمي صداي ناخواسته و آزاردهنده است. اين تعريف در برگيرنده نوع صوت نميشود. براي مثال، گفتار (Speech) كه در اكثر موارد صداي خواسته است. هنگامي كه از منزل يا آپارتمان همسايه و يا در محل كار از اتاق مجاور شنيده ميشود ميتواند مانند سروصدا آزار دهنده، احساس شود و آلودگي صوتي ارزيابي گردد. از طرف ديگر صداي برخاسته از دستگاه تهويه كه مُخل آسايش به حساب ميآيد با غلبه بر گفتار ناخواسته و نابجا ميتواند صداي خواسته محسوب شود.
موضوع آلودگي صوتي و اثرات بهداشتي ناشي از آن تنها به صداهاي صنعتي و محيط كار محدود نميشود. هر چند كه اثرات سوء ناشي از كاركنان با صداي صنعتي قابل بررسي جدي بوده و حتي محيط اطراف را تحت تاثير قرار ميدهد، لذا موضوع آلودگي صوتي را ميتوان شامل دو بخش عمده دانست، صنعت و محيط زيست.
آلودگي صوتي در ترازهاي بالاي فشار صوت (بيش از 85 دسي بل) باعث اثرات مستقيم بر روي اندام شنوايي شامل تغيير موقت آستانه شنوايي (Temporary Threshold Shift : TTS) و درصورت تماس طولاني ايجاد افت دائم شنوايي (Permanent Threshold Shift : PTS) ميگردد. اما در محدوده اي از ترازهاي پايينتر (بين 50 تا 80 دسي بل) اثرات عمده آن تحت عناوين آزاردهندگي (Annoyance) ، مزاحمت (Disturbance) ، اخلال در آسايش (Bother) و ناخواسته بودن (Intrusion) قلمداد ميشود، به عبارت ديگر قسمتي از اثرات صدا مربوط به تاثير آن بر روي دستگاه عصبي نباتي و وضع رواني و رفتاري افراد است.
مطالعات انجام شده در ايران
پس از شكل گرفتن گروه بهداشت حرفه اي در دانشكده بهداشت در سال 1351 براي اوّلين بار مسئله سروصداي محيط كار از نظر علمي در يك كارخانه نساجي، مورد بررسي قرار گرفت، نتايج حاصله از اين بررسي نشان داد كه شدت صوت در اين صنايع به حدي است كه احتمالا به قدرت شنوايي لطمه ميزند. مطالعه ديگري كه در همين زمينه در سال 1351 بر روي كارگران بافنده انجام گرفته گوياي همان نتيجه فوق است. ضمنا پژوهش ديگري در سال 1356 براي مطالعه تاثير عواملي چون شدت صدا، سابقه كار و استراحت ضمن كار روزانه بر روي افت شنوايي حاصله در كارگران هم زمان با اندازه گيري و تجزيه و تحليل صداي محيط كار در سه محيط مختلف انجام شده كه با در نظر گرفتن ضوابطي 844 نفر از كل كارگران شاغل در اين صنايع انتخاب و آزمايش سنجش شنوايي گرديدند. بررسي نتايج حاصل از آزمايش سنجش شنوايي و شدت صوت نشان داد كه ميزان افت شنوايي حاصله در كارگران رابطه مستقيم با شدت صداي موجود در محيط كار و سابقه خدمت داشته و در مقابل استراحت ضمن كار روزانه تاثير معكوس دراين زمينه دارد. در تحقيق ديگري كه در سال 1362-1361 در زمينه افت دائم و موقت آستانه شنوايي در اثر سروصداي محيط كار نساجي بر روي 157 نفر كارگر نساج صورت گرفته مشخص شده است كه:
1 ـ كارگران جوان حساسيت بيشتري به سروصداي محيط كار داشته و در نتيجه دركليه فركانسها بخصوص در فركانس 4000 هرتز افت ديده ميشود، در صورتي كه در كارگران مسن تر افت كمتر ميباشد
2 ـ افت دائم در كارگران مسن تر و با سابقه بيشتر مشاهده شده و بطور كلي نتيجه تحقيق گوياي ارتباط مستقيم صداي بالاتر از حد مجاز برروي آستانه شنوايي و ايجاد كري شغلي ميباشد.
پژوهش ديگري در زمينه تاثير مستقيم شدت صدا بر كاهش آستانه شنوايي در محيط كار آهنگريها درسال 1360 بر روي 707 نفر كارگر شاغل به عمل آمده كه نتايج بررسي به شرح زير ميباشد:
1 ـ صداي زياد در كارگاه هاي آهنگري مونتاژ بويژه اطراف فركانس 4000 سيكل درثانيه توليد افت در آستانه شنوايي كرده است. ميزان افت شنوايي با افزايش شدت صدا و زياد شدن زمان مواجهه بيشترشده است
2 ـ در كارگراني كه مدت زيادي در معرض صدا بوده اند از نظر شنوايي عقب افتادگي اجتماعي ايجاد شده است
3 ـ شدت صداي 85 دسي بل A و به بالا افت شنوايي قابل اندازه گيري بوجود آورده است.
مطالعه ديگري كه در سال 1363 تحت عنوان اختلالات شنوايي و گفتاري ناشي از كار در كارگران مشاغل مختلف (بخار، آهنگر، پرس كار) انجام پذيرفته نمايانگر آنست كه:
1 ـ كارگراني كه در تماس با صداهاي ضربه اي هستند دچار ضربه هاي صوتي (Acoustics Trauma) ميشوند. به اين مفهوم كه منحني شنواييشان در فركانس 4000 هرتز افت دارد
2 ـ كارگراني كه در تماس با صداهاي ممتد هستند، كم شنواييشان ابتدا در فركانس 4000 هرتز آغاز شده و به سايرفركانسها (6000ـ3000 هرتز) گسترش مييابد
3 ـ نتايج حاصله از بررسي وضعيت گفتاري ـ صوتي كارگران فوق الذكر نشان ميدهدكه اكثر آنها دچار گرفتگي صدا (Dysphonia) با درجات مختلف ميباشند.
مطالعات انجام شده در ساير كشورها
در بررسي ديگري كه در مركز بهداشت حرفه اي دانشگاه دانيو اسكاتلند در بين سالهاي 1970ـ1969 تحت عنوان اثرات اجتماعي كاهش شنوايي در نتيجه صداهاي ناشي از ماشينهاي بافندگي بر ريو 96 نفر كارگرانجام گرديد، نتايج زير به دست آمد :
1 ـ كاهش آستانه شنوايي در بين كارگران بافنده بيش از گروه شاهد بود
2 ـ بافندگان در درك صحبت ضعيف تر از گروه شاهد بودند
3 ـ بافندگان از نظر عقب افتادگي اجتماعي از نقطه نظر شنوايي نسبت به گروه شاهد درصد بيشتري بودند
4 ـ نه درصد از بافندگان از وسايل كمك شنوايي نظير سمعك استفاده ميكردند، در صورتي كه در گروه شاهد هيچ يك از وسايل كمكي شنوايي استفاده نميكردند.
پژوهشي كه در سال 1978 بر روي 100 كارگر مرد تحت عنوان تاثير حساسيتهاي فردي بر روي اثرات صدا از نظر كاهش قدرت شنوايي انجام گرفت، تاثير عواملي چون سن، سابقه تماس با صدا، اختلالات قلبي و عروقي، ديابت و اعتياد به سيگار بر روي افراد تحت مطالعه ارزشيابي گرديد. نتايج حاصله از اين مطالعه نشان داد كه:
1 ـ علاوه بر تاثير مستقيم سن و سابقه كار، اعتياد به سيگار نيز با كاهش شنوايي ارتباط مستقيم دارد
2 ـ هيچگونه ارتباطي بين كاهش شنوايي و اختلالات قلبي و عروقي، ديابت به دست نيامد.
پژوهشهاي انجام شده در زمينه اثرات صدا بر انسان
باوجود قوانين و دستورالعملهاي مناسب جهت جلوگيري از انتشار آلودگي صدا در نواحي مختلف شهري در كشورهاي مختلف دنيا هنوز بررسي آلودگي صدا يكي از موضوعات مهم تحقيقاتي نيز به شمار ميرود. بطوري كه نتيجه اين تحقيقات مستمر معمولاً منجر به كاهش تراز فشار صورت مجاز از سوي مراجع بين المللي وملي ميگردد: در سال 1990 در لهستان تحقيقي توسط Gorynski, Koszarng تحت عنوان مواجهه معلمين و دانش آموزان با صدا انجام شد. صداي موجود در مدرسه مورد مطالعه ناشي از فعاليت كودكان تراكم بيش از حد در كلاسهـا، عـدم وجـود وسايل و مواد آكوستيكي بوده است. در بررسي به عمل آمده، تراز فشار صوت گستره (60-95 dBA) با حداكثر dBA 80 داشته است. گاهي تراز فشار صوت اندازه گيري شده در حد تراز فشار صوت صنعتي بوده است. اين وضعيت در مورد دفاتري مثل دفتر پزشك مدرسه، مدير مدرسه، اتاق قرائت و دفتر آموزگاران صدق ميكند و معمولاً در اين فضاها اصول كنترل صدا رعايت نشده است.
مطالعه اي توسط W-Baumbah و همكارانش در آلمان در زمينه جنبه هاي جديدي از مشكل صداي ترافيك در داخل شهر در سال 1990 انجام گرفته است. محققين، ميزان آرامش افرادي را كه در مناطق مختلف شهر زندگي ميكنند و ارتباط آن را با تراز معادل، Leq و تراز حداكثر Lmax ، صداي ترافيك و همچنين ارتباط آن را باكاهش صدا بررسي ميكنند و علاوه بر آن نتايج اثرات صداي ترافيك راروي ساكنين قبل و بعد از كاهش بار ترافيك نشان داده اند. يك مطالعه جامعه شناسي راجع به اثرات صداي ترافيك و استرس ناشي از آن توسط B. Schulze و همكاران در شهر Erfurt آلمان انجام شد. نمونه هاي مورد مطالعه به صورت تصادفي از ميان ساكنين شهر انتخاب گرديد و ميزان ناراحتي و آزردگي در ميان آنها مورد مقايسه و مطالعه قرار گرفت. با اندازه گيري ميزان صدا و تعيين ارتباط آن با ناراحتي يك حد آستانه مبتني بر آسايش افراد به دست آمد.
در سال 1991 نتيجه تحقيقات I. Kawabata در ژاپن در زمينه اثرات صداي ترنهاي Tohoku Shinkansen با سرعتهاي زياد بر محيط زندگي دانش آموزان، منتشر شده حداكثر سرعت اين ترنها در مارس 1985 از 210 كيلومتر بر ساعت به 240 كيلومتر بر ساعت افزايش داده اند. در اين بررسي، ميزان صدا اندازه گيري شده و از طريق پرسشنامه مطالعه اي بر روي دانش آموزان و مادران آنها صورت گرفت. در فاصله 25 متري از خط آهن تراز صدا از 73 به 76 دسي بل افزايش يافته و در كنار ريل ميزان تراز فشار صوت از 77 دسي بل افزايش را نشان داده است. وقتي ترن با سرعت Km/hr 216 حركت ميكند تراز صدا در محيط كلاس 67 دسي بل گزارش شده است. بيشترين ناراحتي گزارش شده، اختلال در شنيدن و گفتار بوده است. در محيط خانه بيشترين ناراحتي ناشي از ارتعاش ساختمان خانه، اختلالات در تصاوير تلويزيوني و اختلال در شنيدن و ميزان ناراحتي گزارش شده در مادران، بيش از كودكان بوده است.
به منظور بررسي اثر صداي ناشي از ترافيك بر روي مراحل و كيفيت خواب، Rylander و Ohrstrom تحقيقي بر روي 28 نفر با سنين 20 الي 29 سال انجام دادند. نتايج تحقيق نشان داد كه كيفيت خواب اين افراد با افزايش صدا به ميزان dB 60 كاهش مييابد و اين كاهش به ازاي 16 تردد صوتي در شب معني داراست.Kuno و Hyashi در سال 1993 مطالعه اي روي ميزان صدا در مناطق مسكوني شهرهاي ناگوياي ژاپن و پكن انجام داده اند. تراز صوت در مدت زمان يك شبانه روز انجام گرفته و بررسي اجتماعي واكنش ساكنين نسبت به صدا صورت گرفته است نتايج اين پژوهش نشان داده است كه توزيع تراز صدا در هر دو شهر تقريبا مشابه است ولي واكنش ساكنين اين دو شهر نسبت به صدا كاملا متفاوت بوده است ؟
Reference: PUBLIC HEALTH EBOOK
مطالب مرتبط:
ارائه دقیق ترین و جالب ترین اطلاعات در مورد شما!!!
پاسخ تمام سوالات در مورد خصوصیات خودتان را در اینجا پیدا می کنید!!!
