فوبیا یا ترس شدید
فوبیا (هراس یا ترس شدید)
فوبيا، هراس يا ترس شديد پديدهاي است که به صورت آگاهانه يا ناخود آگاهانه زندگي بسياري از انسانهاي جهان را مختل ميکند. اين پديده بيشتر ناشي از ترس از قرار گرفتن در موقعيتي خطرناک است و معمولاً کنترل آن براي فرد مبتلا سخت و گاهي غير ممکن است.
به گزارش مهر، حدود 2/19 ميليون نفر انسان در هجده سالگي در آمريکا به گونههاي مختلفي به اين اختلال روحي مبتلا هستند که در ادامه نشريه « لايو ساينس» به مشهورترين آنها اشاره کرده است.:
ترس از مار (Ophidiophobia): يکي از رايجترين فوبياها در ميان بسياري از مردم، ترس از مار است که به احتمال زياد ريشهاي تکاملي دارد. در گذشتههاي دور تشخيص دادن مارها و عنکبوتها براي بقاي انسان نقشي حياتي داشت. توانايي تشخيص مارها در يک چشم به هم زدن يکي از رفتارهاي تکاملي است که به اجداد انسان در جهان وحشي ما قبل تاريخ امکان بقا داده است.
تـرس از خــزندگـان عـجيب (Entomophobia): شايد برخي از افراد با ديدن برخي از حشرات فقط احساس چندشآوري پيدا کنند، اما اين جانداران کوچک در واقع اين توانايي را دارند که برخي از انسانها را به شدت بترسانند که اين شدت در زنان نسبت به مردان چهار برابر است. مطالعه دانشمندان دانشگاه کارنگي ملون نشان ميدهد دختربچههاي يازده ماهه به سرعت قادرند در برابر تصاويري از مارها با عنکبوتها نشانههاي ترس را در صورت خود انعکاس دهند، در حالي که اين خصوصيت در پسربچههايي با همين سن وجود ندارد. ديدگاه تکاملي اين فوبيا بر اين اساس است که زنان در دوران باستاني حيات بشر، هنگام جمعآوري غذا با چنين جانداراني مواجه ميشدند و انقباض ماهيچههاي بدن و صورت در برابر چنين منظرهاي به عنوان ابزار محافظت مادر و فرزند در برابر جاندار شناخته شده است.
ترس از مکان (Agoraphobia): در حدود 8/1 ميليون جوان هجده ساله در آمريکا از قرارگرفتن در اماکني که فرار کردن از آن مشکل باشد، هراس دارند. مکانها و فعاليتهايي که شامل اين فوبيا ميشوند آسانسور، حضور در رقابتهاي ورزشي، پلها، استفاده از وسايل حمل و نقل عمومي، رانندگي، فروشگاههاي بزرگ و فرودگاهها بر شمرده شدهاند. اين هراس مي تواند باعث شود افراد هرگز خانههاي خود را ترک نکنند، به سفر نروند و در مناطق شلوغ قرار نگيرند.
ترس از ديگران (Xenophobia): در صورتي که صحبت کردن با ديگران رنگ چهره شما را دگرگون ميكند، صداي شما را مي گيرد و عرق را از سر و روي شما جاري ميشود، بدانيد که نشانههاي اين فوبيا در شما وجود دارد. بيگانه ترسي، پديدهاي است که 15 ميليون جوان آمريکايي از آن در عذابند و فقط صحبت کردن آنها را در جمع تحتتأثير قرار نميدهد، بلکه خوردن و آشاميدن اين افراد نيز در برابر جمع دچار اختلال مي شود. اين فوبيا از سيزده سالگي در نوجوانان آغاز ميشود.
ترس از بلندي (Acrophobia): يکي از رايجترين ترسها در ميان افراد، ترس از بلندي است که در حدود 3 تا 5 درصد از آمريکاييها را تحتتأثير خود قرار داده است. برخلاف تصور پيشين دانشمندان که اين فوبيا را ناشي از ترسي غيرواقعي ميدانستند، مطالعات جديد نشان ميدهد مبتلايان به اين ترس، ارتفاع ساختمانها را بسيار بيشتر از ارتفاع واقعي ميبينند و همين امر بر ترس آنها ميافزايد.
ترس از تاريکي (Lygophobia): براي بسياري از کودکان، خاموش شدن چراغ اتاق همراه با بروز ترسي شديد ناشي از بيرون آمدن هيولايي از زير تختخواب يا از داخل کمد ديواري است. در واقع ترسيدن از تاريکي يکي از رايجترين ترسها در ميان کودکان است که در پس آن تفکرات و توهمات جالب توجهي نهفته است. کودکان در تاريکي به هر پديده ممکني فکر ميکنند و معتقدند در تاريکي دزدي خواهد آمد و آنها را خواهد ربود و يا اسباب بازيهاي آنها را به سرقت خواهد برد. ريشه اين ترس کودکان از ناشناختههاي آنان سرچشمه ميگيرد و در صورت درمان نشدن تا زمان بزرگسالي نيز ادامه پيدا خواهد کرد.
ترس از صاعقه (Astraphobia): صداي مهيب رعد و برق ميتواند علائمي مانند تپش شديد قلب را براي افرادي که از فوبياي رعد و برق رنج ميبرند در برداشته باشد و به همين دليل بسياري از افراد مبتلا زندگي خود را به مناطقي منتقل ميکنند که از شرايط جوي آرامي برخوردار است. نکته جالب درباره اين فوبيا اين است که مبتلايان از ترس خود احساس خجالت مي کشند و آن را مخفي نگاه ميدارند.
ترس از پرواز (Aviophobia): ترسي است که در حدود 25 ميليون انسان فقط در آمريکا به آن مبتلا هستند. اين افراد به دو گروه ترس از سقوط هواپيما و ترس از کابين کوچک هواپيما تقسيم ميشوند. جالب است بدانيد نسبت مرگ انسانها در سقوط هواپيما يک در 20 هزار است در حالي که اين نسبت در مرگ هاي ناشي از سوانح رانندگي يک در 100 و در مرگ ناشي از حملات قلبي يک در پنج است.
ترس از سگ (Cynophobia): حتي کوچکترين و بامزهترين سگهاي نژاد ژرمنشپرد ميتوانند ترسي مهيب را در مبتلايان به اين نوع از فوبيا ايجاد کنند. اين ترس معمولاً از احتمال گاز گرفته شدن خود فرد و يا افرادي ديگر توسط سگها ناشي ميشود البته برخي فقط نسبت به سگهاي شکاري يا تازي هراسناک هستند.
ترس از دندانپزشک (Odontophobia): در حدود 9 تا 20 درصد از آمريکاييها به دليل ترس و واهمه از رفتن به دندانپزشکي خودداري ميکنند. در صورت ابتلا به اين فوبيا فرد به هيچ قيمتي حاضر به مراجعه به يک دندانپزشک نيست و فقط در صورتي که درد امان او را ببرد به مطب دندانپزشکي خواهد رفت. از دلايل ريشهاي ارائه شده براي ابتلا اين ترس، تجربيات بد گذشته از دندانپزشک، ترس از تزريق لثه و ترس از صندلي و مته دندانپزشکي عنوان شدهاند که معمولاً ميتوان آن را با همکاري دندانپزشک از ميان برداشت.
روزنامه اطلاعات